Tuyến tiền liệt là gì?

Tuyến tiền liệt là một phần của hệ thống sinh sản nam giới, cơ quan này tăng trưởng và phát triển nhờ nội tiết tố sinh dục nam - testosterone. Ở người trưởng thành, tuyến tiền liệt có kích thước bằng quả óc chó. Khi nam giới 50 tuổi trở lên, cơ quan nà...

Kích thước, vị trí tuyến tiền liệt nằm ở đâu?

Ở nam giới trẻ tuổi, tuyến tiền liệt có kích thước bằng quả óc chó, nặng khoảng 20-25 gram, nằm dưới bàng quang và phía trước trực tràng (đầu dưới của ruột). Nam giới từ 50 tuổi, tuyến tiền liệt có khuynh hướng tăng sinh (tăng sản lành tính hoặc ung thư tuyến tiền liệt). (2)

Vai trò chức năng tuyến tiền liệt đối với cơ thể con người

Tuyến tiền liệt bao gồm các nang ống tuyến và mô liên kết chứa nhiều sợi cơ trơn. Khi xuất tinh, các tế bào cơ này co lại và ép mạnh chất lỏng được lưu trữ trong tuyến tiền liệt ra niệu đạo. Điều này làm cho chất tiết từ các nang tuyến tiền liệt và tinh trùng, cùng với chất lỏng từ những tuyến khác kết hợp với nhau tạo thành tinh dịch. (3)

1. Giúp sản xuất tinh dịch

Một phần tinh dịch được sản xuất ở tuyến tiền liệt. Dịch tiết từ các nang tuyến tiền liệt cùng với tinh trùng từ tinh hoàn, chất lỏng ở túi tinh và dịch tiết từ tuyến hành niệu đạo (có kích thước bằng hạt đậu bên dưới tuyến tiền liệt) tạo nên tinh dịch.Ở nam giới, dịch tiết của tuyến tiền liệt rất quan trọng, không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của tế bào tinh trùng mà còn liên quan đến khả năng sinh sản. Dịch tiết tuyến tiền liệt là chất lỏng màu trắng đục, chứa nhiều enzyme, được xem là kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA) giúp tinh dịch loãng hơn.

2. Đóng niệu đạo khi xuất tinh

Trong quá trình xuất tinh, tuyến tiền liệt và cơ vòng bàng quang sẽ đóng niệu đạo để ngăn tinh dịch đi vào bàng quang.

3. Đóng ống dẫn tinh khi đi tiểu

Khi đi tiểu, các cơ ở vùng trung tâm sẽ đóng kín các ống của tuyến tiền liệt để ngăn nước tiểu đi vào ống dẫn tinh.

4. Chuyển hóa hormone

Ở tuyến tiền liệt, hormone sinh dục nam testosterone được chuyển hóa thành một dạng có hoạt tính sinh học là DHT (dihydrotestosterone)

Cấu trúc của tiền liệt tuyến

Về mặt giải phẫu, tuyến tiền liệt được chia thành 5 thùy gồm: thùy trước, thùy sau, hai thùy bên và một thùy giữa. Khoảng ⅔ tuyến tiền liệt có cấu trúc tuyến và ⅓ còn lại là sợi cơ. Về mặt mô học, tuyến tiền liệt gồm các vùng khác nhau; dựa trên những đặc điểm này, tuyến chia thành 3 vùng giải phẫu.

Bệnh lý tuyến tiền liệt thường gặp

Khoảng 25% nam giới từ 55 tuổi trở lên mắc bệnh tuyến tiền liệt, tỷ lệ này tăng lên 50% ở người trên 70 tuổi. Giai đoạn đầu của bệnh tuyến tiền liệt có thể không có triệu chứng. Có 3 dạng bệnh tuyến tiền liệt phổ biến nhất là viêm tuyến tiền liệt, phì đại lành tính tuyến tiền liệt (tăng sản tuyến tiền liệt lành tính - BPH) và ung thư tuyến tiền liệt. Một người đàn ông có thể gặp 1 hoặc nhiều dạng bệnh cùng lúc.

1. Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (BPH) là tình trạng tuyến tiền liệt tăng sản và không gây ung thư, thường gặp ở nam giới lớn tuổi. Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt khiến niệu đạo bị thu hẹp và tăng áp lực lên đáy bàng quang, dẫn đến tắc nghẽn dò...

2. Viêm tuyến tiền liệt

Viêm tuyến tiền liệt có thể gặp ở nam giới mọi lứa tuổi nhưng phổ biến ở độ tuổi từ 30-50. Các loại viêm tuyến tiền liệt gồm:Trong hầu hết các trường hợp, nguyên nhân gây viêm tuyến tiền liệt vẫn chưa xác định. Viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn thường đá...

3. Ung thư tuyến tiền liệt

Ung thư tuyến tiền liệt là loại ung thư phổ biến thứ 2 ở nam giới trên 50 tuổi. Trong giai đoạn đầu, các tế bào ung thư chỉ giới hạn ở tuyến tiền liệt. Với ung thư phát hiện muộn, các tế bào ung thư có thể đã lan ra xung quanh tuyến tiền liệt, xâm lấn vỏ bao hoặc vách chậu và di căn vào hệ thống mạch máu, bạch huyết. Điều trị ung thư tuyến tiền liệt tùy theo giai đoạn ung thư, tiên lượng thời gian sống còn lại, gồm các phương pháp sao:

Biện pháp bảo vệ sức khỏe tuyến tiền liệt

Để giữ cho tuyến tiền liệt khỏe mạnh, nam giới từ 50 tuổi cần kiểm tra, tầm soát tuyến tiền liệt định kỳ. Trường hợp gia đình có tiền sử mắc ung thư tuyến tiền liệt, bạn nên thực hiện tầm soát sớm hơn. Tăng cường hoạt động thể chất ít nhất 30 phút/ngà...